چرا «جادوگرها» به وجود اومدن؟

اگه فیلم‌ها رو دیده باشی، احتمالاً جادوگرها رو با یه پیرزن دماغ‌دراز، کلاه نوک‌تیز و جارو به دست می‌شناسی. ولی واقعیت اینه که جادوگرها از اول این شکلی نبودن.

خیلی قبل‌تر از اینکه مردم از جادوگرها بترسن، توی روستاها زن‌هایی بودن که گیاه‌های دارویی می‌شناختن، زایمان انجام می‌دادن، از بیماری‌ها سر درمی‌آوردن و چیزهایی بلد بودن که برای بقیه عجیب به نظر می‌رسید. اون زمان نه پزشکی امروزی وجود داشت، نه داروخانه. خیلی از مردم برای درمان، سراغ همین زن‌ها می‌رفتن.

کم‌کم هر اتفاقی که دلیلش معلوم نبود، گردن همین آدم‌ها افتاد. یه بچه مریض می‌شد، گاو می‌مرد، محصول از بین می‌رفت یا طاعون میومد، مردم دنبال یه مقصر می‌گشتن و چه کسی راحت‌تر از زنی که با گیاه‌ها کار می‌کرد و با بقیه فرق داشت؟

از قرن پانزدهم تا هفدهم، اروپا وارد یکی از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخش شد. کلیسا و حکومت‌ها کم‌کم این باور رو گسترش دادن که جادوگرها با شیطان پیمان بستن و بین مردم زندگی می‌کنن. هر زنی که کمی متفاوت بود، ممکن بود متهم بشه؛ زنی که تنها زندگی می‌کرد، بیوه بود، بچه نداشت، قابله بود، داروی گیاهی درست می‌کرد، زیادی مستقل بود یا حتی فقط همسایه‌ها ازش خوششون نمی‌اومد. گاهی فقط یه شایعه کافی بود.

اگر چند نفر شهادت می‌دادن که فلان زن باعث مریض شدن بچه‌شون شده یا شب‌ها با شیطان دیده شده، احتمال داشت دستگیرش کنن. خیلی‌ها زیر شکنجه مجبور می‌شدن به چیزهایی اعتراف کنن که اصلاً وجود نداشت. بعضی‌ها هم فقط برای اینکه شکنجه تموم بشه، هر چیزی که بازجو می‌خواست می‌گفتن.

شاید برات جالب باشه که بیشتر کسانی که به جادوگری متهم شدن، زن بودن. تاریخ‌دان‌ها تخمین می‌زنن حدود ۷۵ تا ۸۵ درصد متهمان محاکمه‌های جادوگری در اروپا زن‌ها بودن، هرچند مردها هم گاهی قربانی این محاکمه‌ها می‌شدن.

یکی از کتاب‌هایی که به این ترس دامن زد، کتابی به اسم چکش جادوگران (Malleus Maleficarum) بود که سال ۱۴۸۷ منتشر شد. نویسنده‌های این کتاب ادعا می‌کردن زن‌ها بیشتر از مردها فریب شیطان رو می‌خورن و به همین دلیل باید با جادوگرها با شدت برخورد کرد. این کتاب سال‌ها روی دادگاه‌های جادوگری تأثیر گذاشت و باعث شد هزاران نفر محاکمه بشن.

امروز بیشتر پژوهشگرها معتقدن چیزی که به اسم «شکار جادوگرها» اتفاق افتاد، بیشتر ترکیبی از ترس، خرافات، بیماری، بحران‌های اقتصادی، رقابت‌های محلی و سوءاستفاده از قدرت بود تا وجود جادو به معنای واقعی.

برای همین، وقتی امروز از «جادوگر» حرف می‌زنیم، فقط درباره‌ی افسانه‌ها حرف نمی‌زنیم؛ درباره‌ی هزاران انسانی حرف می‌زنیم که خیلی‌هاشون فقط به خاطر متفاوت بودن، مستقل بودن یا قربانی شدن در شایعه‌ها، زندگی‌شون رو از دست دادن.